2012-03-22

Katedra gnieźnieńska



Początki katedry w Gnieźnie sięgają końca IX w. Pod koniec X. Mieszko I wybudował świątynie na planie krzyża. Kolejnej przebudowy dokonał Bolesław Chrobry wynosząc ją później do rangi katedry. W 999 r. pochowano w niej św. Wojciecha, rok później Gniezno odwiedził cesarz Otton III  i odbył się I zjazd gnieźnieński. Ok. 1175 r. ufundowane zostały spiżowe Drzwi Gnieźnieńskie - jeden z najcenniejszych zabytków romańskiej sztuki odlewniczej. Po zniszczeniu katedry przez Krzyżaków w 1331 roku, dziesięć lat później rozpoczęto odbudowę świątyni w stylu gotyckim.  W latach 1641–1652 prymas Maciej Łubieński przeprowadził przebudowę wnętrza świątyni zgodnie z kanonami baroku. Na przełomie lat 50. i 60. XX wieku odrestaurowano świątynię, usunięto z prezbiterium i nawy głównej wystrój barokowy i przywrócono im formy gotyckie. [Źródło: Wikipedia]










Na gnieźnieńskim Rynku


2012-03-12

Romańska rotunda w Strzelnie



Rotunda świętego Prokopa w Strzelnie jest największą polską romańska świątynią zbudowana na planie koła. Jan Długosz określa datę konsekracji świątyni na 1133 r. jednak współczesne badania określają czas jej powstania na drugie dziesięciolecie XIII w. Rotunda wykonana jest z ciosów granitowych i cegły, prezbiterium zbudowane na planie kwadratu (jedyne w tego typu budowli na świecie) jest przykryte sklepieniem krzyżowo-żebrowym. Podczas przebudowy na przełomie XV i XVI w. wymurowano ponownie w cegle górną część wieży. Z biegiem czasu rotunda przestała pełnić funkcje kultowe, ponowna konsekracja kościoła odbyła się ok. 1779 r. Świątynię poddano konserwacji w latach 1892 i 1924-1925. W 1945 r. niemieccy saperzy podłożyli ładunki wybuchowe, eksplozja i pożar zniszczyły kopułę, górne partie wieży i całe wyposażenie wnętrza, ocalały jedynie ściany. Po wojnie rotundę zrekonstruowano wykorzystując oryginalne architektoniczne elementy romańskie. [Źródło: Wikipedia]









2012-03-10

Pomnik Leszka Białego w Marcinkowie Górnym



Jesienią 1227 r. w ogólnopolskim wiecu książąt zorganizowanym w pałuckiej Gąsawie brali udział książęta piastowscy Leszek Biały, Władysław Odonic, Henryk Brodaty oraz Konrad Mazowiecki. Obrady zostały brutalnie przerwane 24 listopada 1227 r., gdy doborowy odział zamachowców zorganizowany przez Świętopełka pomorskiego uderzył celem wymordowania uczestników zjazdu. Leszek Biały przebywał w tym czasie w łaźni i początkowo zdołał ujść spod mieczy, niestety zginął nieco później  w pobliżu wsi Marcinkowo Górne. 
Pierwszy pomnik Leszka Białego autorstwa Jakuba Juszczyka powstał w 1927 r., zniszczony podczas drugiej wojny światowej został odrestaurowany w 1973 r. 









W 2008 r. przy okazji obchodów 780. rocznicy śmierci Leszka Białego osłonięto obelisk upamiętniający to wydarzenie. Monument ten znajduje się przy drodze łączącej Marcinkowo Górne z Biskupinem.




Więcej informacji o "zbrodni gąsawskiej" znaleźć można np. w Wikipedii.